Tóc không chỉ là yếu tố thẩm mỹ mà còn là một phần của hệ da, chịu ảnh hưởng bởi nội tiết, dinh dưỡng, miễn dịch, tâm lý và môi trường sống. Các bệnh lý của tóc thường là: rụng tóc và rối loạn cấu trúc – phát triển của tóc. Hiểu đúng nguyên nhân, chăm sóc đúng cách và khám đúng lúc sẽ giúp giữ mái tóc khỏe bền vững.

Một số bệnh da liễu có cùng biểu hiện đỏ, ngứa, bong vảy hay nổi mụn nhưng bản chất lại rất khác nhau: có khi là bệnh viêm miễn dịch mạn tính, khi là nhiễm nấm, khi là nhiễm khuẩn và có khi là ký sinh trùng lây lan. Điều quan trọng nhất: bạn phải nhận ra sự khác biệt để không tự điều trị sai hướng.

Trong đời sống hằng ngày, rất nhiều người gọi chung mọi tổn thương nổi trên da là “mụn”. Nhưng về mặt da liễu, không phải loại mụn nào cũng giống nhau. Muốn điều trị đúng, người bệnh cần chọn đúng hướng điều trị riêng cho từng loại, chăm sóc da đúng cách; đồng thời điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt một cách tỉnh táo chứ không cực đoan.

Trong chuyên đề Rối loạn da liễu, nhóm bệnh dễ gặp nhất trong đời sống hằng ngày chính là các thể viêm da. Theo MSD Manuals, “Viêm da” là tình trạng viêm ở da; các thể viêm da khác nhau thường cùng chia sẻ một nền tảng gọi là viêm da xốp hóa nên nhiều bệnh nhìn bề ngoài khác nhau nhưng vẫn thuộc cùng một “họ” bệnh lý.

Trong series này, nếu phải chọn một chuyên đề vừa gần gũi vừa dễ bị xem nhẹ thì đó chính là rối loạn da liễu. Điểm đặc biệt của da liễu là rất nhiều bệnh được nhận diện trước hết bằng nhìn và mô tả đúng tổn thương. Da không chỉ là lớp bao phủ bên ngoài, mà còn liên quan đến da đầu, tóc, móng và cả niêm mạc.

Bệnh hô hấp không chỉ là chuyện ho hay khó thở mà là cả một hệ vấn đề cần được nhìn nhận đúng, phát hiện sớm, điều trị đúng nguyên nhân và chăm sóc lâu dài bằng lối sống phù hợp. Sau đây là tổng hợp các phương pháp chẩn đoán – điều trị bệnh lý hô hấp & phục hồi chức năng hô hấp.

Khi nghe đến cụm từ “khối u ở phổi”, nhiều người thường nghĩ ngay đến ung thư phổi. Thực ra, theo MSD Manuals, khối u ở phổi có thể là u nguyên phát của phổi hoặc tổn thương di căn từ nơi khác đến phổi; trong nhóm nguyên phát lại có cả u ác tính và u lành tính.

Chứng ngưng thở khi ngủ là rối loạn hô hấp xảy ra trong lúc ngủ, hơi thở bị ngắt quãng nhiều lần trong đêm. Trong chuyên ngành, thể gặp nhiều nhất là ngưng thở do tắc nghẽn (OSA) – đường thở trên bị xẹp lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn ở vùng mũi họng hay hầu họng.

Viêm phổi là tình trạng viêm cấp tính do nhiễm trùng. Đây không phải một bệnh duy nhất mà là một nhóm bệnh có thể khác nhau về căn nguyên, mức độ và bối cảnh mắc bệnh. Vì vậy, khi nói “viêm phổi”, điều quan trọng không chỉ là biết phổi đang viêm mà còn phải biết do tác nhân nào, xảy ra ở đâu và trên cơ địa nào.

Khi nhắc đến bệnh phổi, nhiều người thường nghĩ ngay đến nhiễm trùng, hen hay thuốc lá. Nhưng trên thực tế, phổi còn là cơ quan phải tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài mỗi ngày, vì vậy rất dễ bị tổn thương bởi bụi, khí, khói, hơi hóa chất và nhiều tác nhân hít phải khác trong không khí.

Hen phế quản (hen suyễn) là một bệnh viêm mạn tính của đường thở. Khi gặp yếu tố khởi phát, đường thở có thể co thắt, phù nề, tăng tiết nhầy và trở nên tăng phản ứng, làm luồng khí đi qua bị hẹp lại một phần hoặc hoàn toàn có thể hồi phục. Nếu kiểm soát kém lâu dài có thể dẫn đến tái cấu trúc đường thở.

Viêm phế quản là tình trạng viêm ở cây khí – phế quản (phần đường dẫn khí đưa không khí từ khí quản xuống phổi). Nói đến “viêm phế quản”, ta chủ yếu đang nói đến viêm phế quản cấp – thường xuất hiện sau nhiễm trùng hô hấp trên, gặp ở người trước đó không có bệnh phổi mạn tính & nguyên nhân gần như luôn là do vi rút.

Đây là bài tổng hợp mở đầu cho chủ đề Rối Loạn Chức Năng Hô Hấp, dựa trên nội dung chuyên mục Rối loạn chức năng hô hấp của MSD Manuals. Hệ hô hấp không chỉ là “đường để thở” mà là một mạng lưới gồm đường dẫn khí, phổi, màng phổi, lồng ngực, cơ hô hấp và cơ chế điều hòa hô hấp.

Theo MSD, viêm mũi dị ứng theo mùa thường liên quan đến phấn hoa và bào tử nấm mốc trong không khí, còn thể dai dẳng quanh năm thường liên quan đến các dị nguyên trong nhà như bụi, gián, lông hoặc vảy da động vật. MSD cũng lưu ý rằng viêm mũi dị ứng và hen phế quản thường đi kèm với nhau.

Dị ứng là một trong những biểu hiện rõ nhất của việc hệ miễn dịch phản ứng “quá tay”. Trong bài này, MSD tập trung vào phản ứng quá mẫn loại I, vốn là nền tảng của nhiều biểu hiện dị ứng quen thuộc như viêm mũi dị ứng, dị ứng thực phẩm, phù mạch và sốc phản vệ.

Khi nhắc đến “miễn dịch”, nhiều người thường nghĩ đơn giản rằng đó là sức đề kháng mạnh hay yếu. Nhưng hệ miễn dịch không chỉ là khả năng “chống bệnh”, mà là cả một hệ thống tinh vi giúp cơ thể phân biệt cái gì là của mình và cái gì là lạ, từ đó loại bỏ những yếu tố có khả năng gây hại cho cơ thể…

Ngộ độc là tình trạng cơ thể tiếp xúc với chất có độc tính qua đường nuốt, hít, tiêm hoặc tiếp xúc với da, mắt, niêm mạc… Mức độ nặng không chỉ phụ thuộc vào “đó là chất gì” mà còn phụ thuộc vào liều lượng, đường tiếp xúc, thời gian tiếp xúc, độ tuổi, bệnh nền và khả năng chuyển hóa của từng người.

Ngộ độc là tình trạng cơ thể tiếp xúc với một chất có độc tính. Chất độc có thể đi vào cơ thể qua đường tiêu hóa, qua hô hấp, qua da, mắt, niêm mạc… Mức độ nguy hiểm không chỉ phụ thuộc vào “đó là chất gì” mà còn phụ thuộc vào liều lượng, thời gian tiếp xúc, cách chất đó đi vào cơ thể, độ tuổi, bệnh nền và…

Nội dung này là hướng dẫn sơ cứu tại chỗ trước khi có nhân viên y tế, không thay thế khám và điều trị chuyên môn. Trong mọi tình huống có khó thở, chảy máu nhiều, lơ mơ, co giật, đau ngực, đau bụng nhiều, nghi chấn thương cột sống, bỏng rộng hoặc chấn thương mắt nặng, cần gọi cấp cứu ngay.

Theo MSD, phần lớn chấn thương có thể xếp vào hai nhóm lớn: chấn thương do vật tày như va đập, té ngã, tai nạn xe cộ, vụ nổ; và chấn thương xuyên thấu như dao, kính vỡ, đạn hoặc mảnh nổ. Ngoài ra còn có các tổn thương do bỏng nhiệt, bỏng hóa chất, hít hoặc nuốt độc chất và bức xạ cũng là những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu…

Bệnh truyền nhiễm là nhóm bệnh xảy ra khi vi sinh vật có khả năng gây bệnh xâm nhập cơ thể và vượt qua được cơ chế bảo vệ của vật chủ. Trong mục “Bệnh truyền nhiễm”, MSD bao quát rất rộng: từ sinh học nhiễm trùng, xét nghiệm chẩn đoán, vi khuẩn và thuốc kháng khuẩn, nấm, ký sinh trùng, các vi rút đường hô hấp đến bệnh lây truyền qua đường tình dục.