Nếu gia vị là “những vị thuốc thầm lặng” trong bếp Việt, thì đậu, mè và gạo lứt chính là nền tảng âm thầm nuôi dưỡng cơ thể mỗi ngày. Đây là những nông sản bản địa quen thuộc, xuất hiện từ đồng ruộng đến mâm cơm gia đình, nhưng lại mang giá trị dinh dưỡng và điều hòa sinh lý sâu sắc.

Trong kho tàng thảo mộc bản địa, có những vị thuốc không nằm trên kệ phòng khám mà hiện diện hằng ngày trong gian bếp. Gừng, nghệ, hành, tỏi và tiêu – năm gia vị quen thuộc ấy – không chỉ tạo nên hương vị đặc trưng của ẩm thực Việt, mà còn đóng vai trò điều hòa sinh lý cơ thể một cách tự nhiên.

Trước khi có khái niệm “thực phẩm chức năng” hay “liệu trình detox”, người Việt đã chăm sóc sức khỏe ngay trong gian bếp của mình. Bếp không chỉ là nơi nấu ăn mà còn là “phòng thuốc” đầu tiên của gia đình. Ở đó, thực phẩm và dược liệu không tách rời nhau; dinh dưỡng và trị liệu hòa vào cùng một mâm cơm.

“Người Nam dùng thuốc Nam” là tư tưởng đúng đắn nếu được hiểu và áp dụng đúng. Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, khi thông tin lan truyền nhanh chóng và thiếu kiểm chứng, thuốc Nam đôi khi bị nhìn nhận theo hai thái cực: hoặc bị xem nhẹ, hoặc bị thần thánh hóa. Cả hai cách nhìn này đều có thể dẫn đến sai lầm.

Trong đời sống người Việt, có nhiều thứ trong gian bếp cũng chính là vị thuốc. Gừng, nghệ, tỏi, hành, đậu, mè… xuất hiện trong bữa cơm hằng ngày nhưng đồng thời cũng được ghi chép trong y thư cổ như những dược liệu có tác dụng điều hòa cơ thể. Vậy ranh giới giữa thực phẩm và dược liệu thực sự nằm ở đâu?

Nhắc đến y học cổ truyền, nhiều người thường dùng chung một khái niệm “Đông y” mà chưa phân biệt rõ giữa thuốc Nam và thuốc Bắc. Cùng dựa trên nền tảng học thuyết Âm – Dương, Ngũ hành và kinh lạc nhưng giữa hai hệ thống này có những khác biệt đáng chú ý về nguồn gốc, điều kiện sinh thái và cách ứng dụng.

Nhiều loại rau củ, đậu hạt bản địa có tính ấm, tiêu thực, hóa thấp hoặc kháng viêm tự nhiên… phù hợp với đặc điểm sinh lý của người Việt mình khi sống trong vùng nhiệt đới. Đông y gọi đó là “thổ sinh thổ dưỡng” – Con người thích nghi tốt nhất với môi trường tự nhiên nơi mình sinh ra và lớn lên.

Câu nói “Người Nam dùng thuốc Nam” (nguyên văn chữ Hán là “Nam dược trị Nam nhân”) là của Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh. Nếu Tuệ Tĩnh là người đặt nền móng với tư tưởng dùng cây cỏ bản địa thì Lê Hữu Trác là người kế thừa, hệ thống & nâng tầm tư tưởng này lên một đỉnh cao mới, giúp nó phổ cập và bài bản hơn.

Sau những ngày Tất Niên – Tân Niên rộn ràng, bàn tiệc đầy ắp thịt, bánh chưng, đồ chiên xào, bia rượu và thức khuya, cơ thể chúng ta thường không còn nhẹ nhàng như trước. Bụng đầy, da nổi mụn, miệng khô, ngủ chập chờn, người nặng nề, thậm chí tăng men gan, mỡ máu. Đó là lúc Tỳ vị quá tải, Can khí uất, nhiệt tích tụ và đờm thấp hình thành.

Bất kỳ ai đang kinh doanh khi bắt đầu năm mới đều thực hiện Lễ cúng khai trương chỉn chu với mong muốn một năm mới mua bán suôn sẻ, vạn sự thuận lợi. Nên vào ngày này, ngoài việc trang hoàng nơi kinh doanh của mình, chủ doanh nghiệp thường chuẩn bị mâm cỗ tươm tất để cúng khai trương.

Cứ vào những ngày cuối năm, các gia đình lại chuẩn bị cùng nhau đi làm lễ tảo mộ. Tảo mộ hay còn được gọi là chạp mả, là việc dọn dẹp, sửa sang lại phần mộ của tổ tiên vào ngày trước Tết. Sau khi dọn dẹp sạch sẽ xong, con cháu sẽ đem hương hoa, lễ vật đến và thắp hương để mời tổ tiên về nhà ăn Tết cùng gia đình.

Nếu phải chọn 5 thứ “ảnh hưởng sức khỏe mạnh hơn mình tưởng” trong căn bếp Việt, thì đó chính là gia vị nền: nước mắm, tiêu, muối, đường và dầu ăn. Thịt cá chỉ quyết định một phần, còn thói quen nêm nếm mới quyết định mỗi ngày. Bài 20 – bài cuối của series – không để bạn sợ gia vị mà để bạn làm chủ gia vị.

Người xưa cúng Giao thừa có 2 lễ: Lễ cúng Giao thừa và lễ cúng Gia tiên sau Giao thừa. Cúng Giao thừa thường làm ngoài trời, hoặc trong sân nhà, thời gian từ 23h đến 1h sáng hôm sau, nhưng đúng nhất là vào 23h15 đêm giao thừa. freSy xin gửi đến bạn chi tiết cách chuẩn bị lễ vật cúng đầu năm và một số lưu ý.

Bài 19 là nhóm “ăn chơi mà vẫn thành bữa”. Ngon thì ngon thật nhưng để dưỡng thân, nhóm này cần 3 chữ Sạch – Chín – Vừa. Vì chúng sống ở môi trường bùn/nước và có cơ chế lọc nước nên nếu xử lý không kỹ rất dễ gây đau bụng, nhất là khi ăn ngoài hàng quán hoặc ăn tái. Đay là những cách dùng “hiền” nhất!

Lễ cúng tất niên là nghi thức truyền thống trong ngày Tết, thường diễn ra vào những ngày cuối của năm Âm lịch. Vậy mâm cúng tất niên đơn giản thường sẽ gồm những gì? Mâm cỗ tất niên ở các vùng miền sẽ có sự khác nhau như thế nào? Mời cả nhà cùng freSy tham khảo ngay qua bài viết dưới đây nhé!

Tảo mộ ngày Tết là một trong những phong tục tốt đẹp của người Việt, là nét truyền thống nhắc nhở về lòng hiếu thảo, sự biết ơn đối với ông bà, tổ tiên. Các gia đình tiến hành tảo mộ từ khoảng 20 tháng chạp kéo dài đến tận 29-30 âm lịch. Từng dòng người tranh thủ tìm về quê xưa, chốn cũ để tảo mộ ông bà, tổ tiên.

Đây là nhóm cá “rất Việt Nam”: không quá sang chảnh nhưng ngon, dễ mua, dễ nấu và nếu biết cách thì dưỡng thân cực ổn. Cá mòi, cá bống biển cho cảm giác béo thơm, cá đối và cá kèo lại hợp những món ăn rất “đưa cơm”, còn cá hố thì thịt chắc, ngọt đậm. Mấu chốt vẫn là: tươi – nấu vừa chín – nêm nhạt – ít dầu.

Tết cận kề cũng là dịp mọi người sắm sửa và trang trí nhà cửa, đón tài lộc vào nhà. Để đón Tết tươm tất, đầy đủ, bạn không nên bỏ qua những món đồ dùng đặc trưng trong ngày này. Mời bạn cùng freSy chúng mình tham khảo Danh sách đồ cần sắm sửa để đón Tết 2026 thật trọn vẹn nhé!

Nhóm này là cứu tinh của những ngày bận: chỉ cần một hũ tôm khô, ít cá cơm, chút ruốc… là bữa cơm có ngay vị mặn mà. Nhưng chính vì tiện nên nhóm này cũng dễ khiến chúng ta dư muối và đó là điều làm cơ thể mệt. Bài 17 sẽ giúp bạn dùng 5 món quen theo kiểu dưỡng thân: ăn ít mà đủ vị và biết ai nên thận trọng.

Theo phong tục của người Việt, ngày tất niên là 30 tháng Chạp với tháng đủ hoặc 29 đối với tháng thiếu. Tuy nhiên, sau này, để thuận tiện sắp xếp công việc, thời gian tổ chức tất niên linh hoạt hơn, thường thì bắt đầu từ sau rằm tháng Chạp một số gia đình, công ty đã bắt đầu tổ chức tất niên.

Bài 16 quay về “đúng bữa cơm Việt”: nhóm cá dễ mua, dễ nấu, hợp cả trẻ nhỏ lẫn người lớn tuổi. Cá nước ngọt thường có lợi thế là đạm dễ tiêu, vị ngọt hiền, dễ nấu canh/ kho/ hấp. Tuy vậy, để thật sự “dưỡng thân”, mình vẫn giữ 3 nguyên tắc: chọn nguồn sạch – nấu chín kỹ – nêm nhạt và ít dầu.