Bước vào U40, nhiều chị em gặp một kiểu mất ngủ rất “khó hiểu”: tối thì mệt rã rời, nhưng lên giường lại trằn trọc; hoặc ngủ được rồi thì tỉnh lúc 2–4h sáng, tim hơi hồi hộp, đầu óc chạy miết. Lúc này câu hỏi hay gặp nhất là: do stress hay do nội tiết? Thực tế, đa phần là cả hai – và chúng “kéo nhau” thành một vòng lặp.

1) Mất ngủ do stress thường có dấu hiệu gì?

Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể bị kích hoạt hệ “báo động” (stress response). Não khó “tắt máy”, nhịp tim và hô hấp dễ nông hơn, khiến bạn:

• Khó vào giấc, nằm nghĩ lan man, càng cố ngủ càng tỉnh
• Dễ tỉnh khi có tiếng động nhỏ
• Sáng dậy không sảng khoái, cảm giác “ngủ mà như chưa ngủ”
• Thường kèm đau cổ vai gáy, căng hàm, đau đầu, dễ cáu

Mấu chốt: stress không chỉ đến từ việc “lo”, mà còn từ lịch sinh hoạt quá dày, dùng điện thoại muộn, uống cà phê trễ, ít vận động… Tất cả đều làm hệ thần kinh khó hạ nhiệt.

2) Mất ngủ do nội tiết ở U40 thường biểu hiện ra sao?

U40 có thể bắt đầu giai đoạn tiền mãn kinh (có thể sớm hoặc muộn tùy người). Nội tiết dao động khiến giấc ngủ dễ bị “đứt đoạn”, hay gặp:

• Bốc hỏa, nóng bừng, đổ mồ hôi đêm
• Dễ tỉnh giữa đêm, ngủ nông, hay mơ
• Tâm trạng thất thường, lo âu vô cớ
• Kèm thay đổi chu kỳ: kinh thất thường, ít/ nhiều hơn, gần – xa bất thường
• Khô da, mệt mỏi, giảm tập trung

Mấu chốt: không phải ai U40 cũng mất ngủ vì nội tiết, nhưng nếu mất ngủ đi kèm các dấu hiệu trên, khả năng “hormone góp phần” khá rõ.

3) Vì sao bạn thấy “cả stress lẫn nội tiết”?

Đây là điểm quan trọng: nội tiết dao động làm bạn nhạy stress hơn, còn stress kéo dài lại làm rối loạn hệ hormone và đồng hồ sinh học, khiến tình trạng mất ngủ nặng dần. Vòng lặp thường là:

Thiếu ngủ → mệt → dễ cáu/stress → khó ngủ hơn → thiếu ngủ hơn.

4) Góc nhìn Đông y: “mất ngủ U40” hay rơi vào 3 mô thức

Đông y diễn giải bằng “bản đồ” khác, nhưng nhiều mô tả khá sát cảm nhận thực tế:

• Can khí uất: lo nghĩ, bực bội, tức ngực, thở dài, ngủ chập chờn
• Tâm tỳ hư: mệt, hồi hộp, hay lo, dễ giật mình, ngủ không sâu
• Âm hư nội nhiệt: nóng trong, bốc hỏa, khô miệng, đổ mồ hôi đêm, tỉnh giữa đêm

Đông y thường hướng đến mục tiêu: giảm “uất” (căng), dưỡng “tâm-tỳ/âm” (phục hồi) và ổn định nhịp sinh hoạt.

5) Bạn nên bắt đầu từ đâu? (3 bước dễ làm)

• Chốt “giờ tắt màn hình”: trước ngủ 60 phút, giảm ánh sáng mạnh, tránh tin tức kích thích.
• Neo giờ ngủ – giờ dậy: cố định giờ dậy mỗi ngày (kể cả cuối tuần) để kéo đồng hồ sinh học về đúng nhịp.
• Xả stress cho hệ thần kinh: 10–15 phút đi bộ chậm sau ăn tối, tắm ấm, thở chậm 4–6 nhịp/phút, hoặc giãn cơ nhẹ.

Khi nào cần đi khám sớm?

• Mất ngủ kéo dài > 2–4 tuần ảnh hưởng rõ sinh hoạt
• Bốc hỏa/đổ mồ hôi đêm nhiều, tim đập nhanh bất thường
• Ngáy to, ngưng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày
• Lo âu/khí sắc xuống rõ rệt

Bác sĩ có thể cân nhắc tầm soát: thiếu máu/thiếu sắt, tuyến giáp, đường huyết, rối loạn lo âu–trầm cảm, rối loạn tiền mãn kinh…

Nguồn: freSy with passion