Không ít người từng chạnh lòng khi nhìn bạn bè có điều kiện học hành tốt hơn, quần áo đẹp hơn hay được cha mẹ lo cho đầy đủ.
Có người tự hỏi: "Tại sao mình lại sinh ra trong một gia đình nghèo?". Cảm giác ấy rất thật và rất con người. Nhưng dưới góc nhìn của Phật giáo, điều quan trọng không phải mình sinh ra ở đâu, mà là mình sẽ sống như thế nào từ điểm khởi đầu ấy.
Đức Phật dạy rằng mỗi người là chủ nhân của nghiệp mình. Hoàn cảnh hiện tại chịu ảnh hưởng của nhiều nhân duyên, trong đó có nghiệp quá khứ, nhưng không phải là bản án cố định cho tương lai. Nghèo không phải là định mệnh. Hiện tại vẫn luôn mở ra cơ hội để mỗi người tạo những nhân lành mới, chuyển hóa cuộc đời bằng trí tuệ, nghị lực và thiện nghiệp.
Thực tế cho thấy, rất nhiều người thành công xuất thân từ những gia đình khó khăn. Chính những tháng ngày thiếu thốn đã rèn cho họ ý chí, lòng biết ơn và khát vọng vươn lên. Ngược lại, cũng có người sinh ra trong điều kiện đầy đủ nhưng vì sống buông thả, lười biếng nên đánh mất những gì mình đang có. Điều quyết định tương lai không chỉ là xuất phát điểm, mà còn là thái độ sống.
Điều đáng sợ nhất không phải là nghèo tiền bạc, mà là nghèo ý chí. Một người có thể thiếu vật chất hôm nay nhưng vẫn giàu lòng tự trọng, chăm chỉ học tập và sống tử tế. Ngược lại, nếu chỉ biết than thân trách phận, đổ lỗi cho hoàn cảnh thì rất khó thay đổi số phận của mình.
Trong Kinh Pháp cú, Đức Phật dạy: "Tự mình làm điều ác, tự mình làm mình ô nhiễm. Tự mình tránh điều ác, tự mình làm mình thanh tịnh." Cuộc đời mỗi người cuối cùng vẫn do chính mình lựa chọn. Không ai có thể sống thay hay tu tập thay cho mình.
Người sinh ra trong gia đình nghèo cũng có những tài sản vô giá mà tiền bạc không mua được: tình thương của cha mẹ, sự hy sinh thầm lặng, những bài học về tiết kiệm, sự đồng cảm với người khó khăn và nghị lực vượt lên nghịch cảnh. Nếu biết nhìn bằng lòng biết ơn, ta sẽ thấy mình không hề trắng tay.
Tủi thân chỉ là một cảm xúc nhất thời, nhưng nếu nuôi dưỡng quá lâu, nó sẽ trở thành mặc cảm. Mặc cảm khiến con người tự thu mình, ngại giao tiếp, ngại cố gắng và luôn nghĩ mình kém cỏi hơn người khác. Trong khi đó, Phật giáo khuyến khích mỗi người nhìn vào khả năng chuyển hóa của chính mình chứ không chìm đắm trong những gì không thể thay đổi.
Điều mỗi người trẻ nên làm là học tập thật tốt, sống trung thực, siêng năng và biết gieo trồng phước báu bằng những việc thiện. Mỗi cuốn sách đọc thêm, mỗi kỹ năng học được, mỗi lần giúp đỡ người khác đều là những hạt giống tốt cho tương lai. Đó là thứ tài sản không ai có thể lấy mất.
Cha mẹ nghèo thường không để lại nhiều của cải, nhưng rất nhiều người đã để lại cho con tấm gương về sự chịu thương chịu khó, lòng nhân hậu và đức hy sinh. Nếu biết trân trọng những giá trị ấy, con cái đã nhận được một gia tài lớn. Bởi nhân cách luôn là nền móng bền vững hơn tiền bạc.
Sinh ra trong gia đình nghèo không phải là điều đáng xấu hổ. Điều đáng tiếc là để sự tủi thân làm mất đi niềm tin và khát vọng sống. Đức Phật không hứa rằng ai cũng sẽ giàu có, nhưng Ngài chỉ ra con đường để mỗi người làm giàu trí tuệ, đạo đức và phước lành. Khi biết nỗ lực, biết biết ơn và không ngừng gieo nhân thiện, hoàn cảnh hôm nay sẽ không còn là giới hạn của ngày mai.
-----
Nguồn: Sống An Vui - Ảnh: anlac.art
Vạn Phật Đường Hiếu An