Nhóm “thủy sản nhỏ” là cứu tinh của những ngày bận: chỉ cần một hũ tôm khô, ít cá cơm, chút ruốc… là bữa cơm có ngay vị mặn mà. Nhưng chính vì tiện nên nhóm này cũng dễ khiến chúng ta dư muối, và đó mới là điều làm cơ thể mệt (khát nước, phù nhẹ, huyết áp tăng, nặng thận). Bài 17 sẽ giúp bạn dùng 5 món quen theo kiểu dưỡng thân: ăn ít mà đủ vị, ưu tiên độ sạch, và biết ai nên thận trọng (gout, huyết áp, thận).

Ghi chú nhỏ: Nội dung mang tính tham khảo cho sức khỏe, không thay thế chẩn đoán/điều trị. Nếu bạn có bệnh nền/đang dùng thuốc, hãy ưu tiên tư vấn từ nhân viên y tế.

Tép (tép đồng/tép biển nhỏ)

1) Nhận diện nhanh

• Phần ăn được: toàn con (vỏ mềm), hoặc xay làm chả/tép.
• Nổi bật: nhỏ, ngọt, thơm; hay dùng rim, rang, nấu canh.

2) Góc nhìn Tây y

• Cung cấp protein; nếu ăn cả vỏ có thêm khoáng (tùy loại).
• Lợi ích: đạm nhẹ, nấu nhanh; hợp làm món mặn “ít thịt mà vẫn ngon”.
• Lưu ý chế biến: tép rim/rang thường dễ mặn; hạn chế dầu mỡ khi chế biến để bữa ăn đỡ "nặng nề".

3) Góc nhìn Đông y

Thường mô tả tính ôn, vị ngọt; thiên về bổ dưỡng, ấm nhẹ (mô tả vừa phải).

4) Ai nên dùng

Người bận rộn; gia đình muốn đổi vị; trẻ em (xay nhuyễn/lọc kỹ nếu cần).

5) Ai nên thận trọng

• Dị ứng giáp xác.
• Gout/axit uric cao: ăn vừa, không dồn nhiều đạm/hải sản trong một bữa.
• Tăng huyết áp: chú ý cách rim/rang nhạt.

6) Cách dùng gợi ý

• Món: tép rang lá chanh (nhạt), canh bầu nấu tép, chả tép.
• Mẹo: nêm nhạt, dùng hành/tỏi/tiêu để “lên mùi” thay vì thêm mắm muối.

Tôm khô

1) Nhận diện nhanh

• Phần ăn được: thịt tôm đã sấy.
• Nổi bật: thơm đậm, tiện; dùng nấu canh, gỏi, xôi, củ kiệu…

2) Góc nhìn Tây y

• Do đã sấy, tôm khô thường đậm đặc (đạm và muối tùy loại/ướp).
• Lợi ích: thêm vị umami, giúp nấu nhanh.
• Lưu ý chế biến: dễ dư natri; chọn loại ít tẩm/ít phẩm màu; ngâm rửa trước khi dùng.

3) Góc nhìn Đông y

Thường mô tả tính ôn, vị ngọt; bổ dưỡng ấm nhẹ (mô tả vừa phải).

4) Ai nên dùng

Người bận; người muốn nêm vị tự nhiên thay bột nêm.

5) Ai nên thận trọng

• Tăng huyết áp, bệnh thận: tránh dùng nhiều vì muối.
• Gout: ăn vừa.
• Dị ứng tôm.

6) Cách dùng gợi ý

• Món: canh bí đỏ/tập tàng nấu tôm khô, gỏi đu đủ, xôi mặn (ít).
• Mẹo: ngâm ấm 10–15 phút, rửa lại, dùng phần nước ngâm (lọc cặn) để nấu cho thơm mà ít cần nêm.

Cá cơm

1) Nhận diện nhanh

• Phần ăn được: Ăn được cả con (xương mềm); tươi hoặc khô.
• Nổi bật: bé nhỏ nhưng vị “đậm”; hay làm kho, chiên, rim, làm nước mắm.

2) Góc nhìn Tây y

• Nếu ăn nguyên con: có thêm canxi từ xương (tùy khẩu phần và loại chế biến).
• Lợi ích: đạm + khoáng; cá nhỏ cũng là lựa chọn “kinh tế” để đổi bữa.
• Lưu ý chế biến: cá cơm rim/kho thường rất mặn và ngọt → dễ dư muối/đường.

3) Góc nhìn Đông y

Thường mô tả tính bình, vị ngọt mặn; bổ dưỡng vừa phải (mô tả vừa phải).

4) Ai nên dùng

Người muốn món mặn nhanh; người cần thêm canxi từ thực phẩm (ăn vừa).

5) Ai nên thận trọng

• Tăng huyết áp/bệnh thận: hạn chế cá cơm khô, cá cơm rim mặn.
• Gout: ăn vừa.

6) Cách dùng gợi ý

• Món: cá cơm tươi kho cà, cá cơm chiên giòn ăn kèm rau (ít), canh chua cá cơm.
• Mẹo: làm món “mặn vừa” rồi ăn cùng nhiều rau luộc/dưa leo để cân vị, giảm thèm mặn.

Cá khô (chỉ vàng hoặc các loại phổ biến)

1) Nhận diện nhanh

• Phần ăn được: là cá được phơi/sấy; chế biến bằng phương pháp nướng/chiên/rán.
• Nổi bật: thơm, tiện dự trữ; thường là “mồi nhắm” hoặc món ăn nhanh.

2) Góc nhìn Tây y

• Cá khô thường nhiều muối, đôi khi có chất bảo quản/ướp đường.
• Lợi ích: tiện, đậm vị; nhưng khó gọi là “dưỡng thân” nếu ăn thường xuyên.
• Lưu ý chế biến: nướng cháy sinh chất không lợi; chiên nhiều dầu + mặn = combo dễ làm cơ thể quá tải.

3) Góc nhìn Đông y

Thường mô tả tính ôn, vị mặn; dễ “khô người” nếu ăn nhiều (cách nói dân gian).

4) Ai nên dùng

Dùng như món “chữa cháy” thỉnh thoảng, không nên là thói quen hằng ngày.

5) Ai nên thận trọng

• Tăng huyết áp, bệnh thận, phù: hạn chế mạnh vì muối.
• Gout: hạn chế.
• Người dễ nóng trong/khát nhiều: hạn chế.

6) Cách dùng gợi ý

• Món: cá khô nướng (không cháy), ăn kèm cơm + canh + rau thật nhiều.
• Mẹo: nướng xong xé nhỏ trộn gỏi xoài/rau, dùng ít mà vẫn ngon; tránh ăn kèm bia rượu.

Ruốc / Chà bông

1) Nhận diện nhanh

• Phần ăn được: Thịt/cá xé sợi rang khô; thường là heo hoặc cá.
• Nổi bật: cực tiện, trẻ em hay thích; dùng với cháo, bánh mì, cơm.

2) Góc nhìn Tây y

• Chủ yếu là đạm nhưng thường kèm muối, đường, dầu (tùy loại).
• Lợi ích: giúp bữa cháo/bánh mì có đạm nhanh.
• Lưu ý chế biến: ruốc công nghiệp dễ mặn, nhiều phụ gia; ăn nhiều dễ tạo thói quen ăn mặn ở trẻ.

3) Góc nhìn Đông y

Thường quy về nhóm “thực phẩm khô – mặn”; dùng vừa để trợ bữa, không nên lạm dụng.

4) Ai nên dùng

Người bận, cần món đạm nhanh; trẻ nhỏ kén ăn (dùng lượng nhỏ).

5) Ai nên thận trọng

• Tăng huyết áp, bệnh thận: hạn chế vì muối.
• Trẻ nhỏ: tránh dùng hằng ngày để không “lệch vị” sang mặn.
• Gout: ăn vừa.

6) Cách dùng gợi ý

• Dùng 1–2 muỗng nhỏ cho cháo/cơm; chọn loại ít muối/ít đường, nguồn rõ.
• Mẹo: thay vì rắc nhiều ruốc, hãy thêm trứng/đậu hũ/rau để bữa cân bằng.

Nhóm “thủy sản nhỏ” không xấu—chỉ là nó dễ khiến ta ăn mặn vì quá tiện và quá thơm. Muốn dưỡng thân, hãy nhớ 2 chữ: “giảm muối”. Dùng các món khô như gia vị, không dùng như “món chính”; luôn ăn kèm rau + canh để cơ thể đỡ khát và đỡ quá tải. Với người gout, nguyên tắc vẫn vậy: ăn vừa, không dồn, và hạn chế bia rượu đi kèm.

Sang Bài 18, chúng mình sẽ bước sang nhóm “thủy sản giàu omega-3 và canxi khác”: [Bài viết số 18: Cá mòi – Cá đối – Cá bống biển – Cá kèo – Cá hố] (đều rất quen trong bữa cơm Việt), để bạn có thêm lựa chọn cá ngon mà không nhàm. Mời các bạn đón đọc cùng freSy nhé!

#SucKhoe #MonAnBaiThuoc #Series100ThucPhamViet #yeuAmThucViet #yeuVanHoaViet

Nguồn: freSy with passion - 📷 Internet