Có lần tôi gặp một người bạn lâu năm. Khi hỏi dạo này có hạnh phúc không, anh cười rồi đáp: "Chưa đâu. Đợi vài năm nữa công việc ổn định, trả hết nợ, mua được căn nhà, con lớn thêm chút nữa thì sẽ hạnh phúc."
Tâm tình ấy nghe rất quen. Dường như rất nhiều người trong chúng ta đều đang cất giữ hạnh phúc ở một thời điểm nào đó trong tương lai, rồi tự nhủ chỉ cần cố thêm một chút là sẽ đến nơi.
Quả thật, niềm tin và hy vọng là những điều rất quý giá. Nhờ có hy vọng, con người mới đủ sức đi qua nghịch cảnh. Người bệnh hy vọng sẽ khỏe lại nên kiên trì điều trị. Người thất bại hy vọng sẽ thành công nên đứng dậy làm lại. Gia đình gặp khó khăn vẫn cố gắng từng ngày vì tin rằng cuộc sống rồi sẽ khá hơn. Không có hy vọng, con người rất dễ buông xuôi.
Chính vì vậy, Phật giáo không phủ nhận giá trị của niềm tin. Đức Phật luôn khuyến khích người học đạo nuôi dưỡng chánh tín - một niềm tin được xây dựng trên trí tuệ và sự thực hành. Tin vào nhân quả, tin rằng gieo nhân lành sẽ gặt quả tốt, tin rằng mỗi người đều có khả năng chuyển hóa khổ đau. Đó là niềm tin giúp con người tiến về phía trước.
Thế nhưng, nếu nhìn sâu hơn, hy vọng cũng có một mặt rất tinh tế mà chúng ta thường không nhận ra. Đó là khi hy vọng biến thành sự trì hoãn cuộc sống. Ta cứ nghĩ hạnh phúc đang ở phía trước nên vô tình bỏ quên ngày hôm nay. Ta dành cả đời để chuẩn bị sống mà lại ít khi thật sự sống.
Có người nói rằng sau khi nghỉ hưu sẽ dành thời gian cho gia đình. Có người bảo khi kiếm đủ tiền mới chăm sóc sức khỏe. Có người đợi con lớn rồi mới đi du lịch với cha mẹ. Nhưng cuộc đời vốn vô thường. Không ai biết ngày mai sẽ đến theo cách nào. Có những lời yêu thương chưa kịp nói, có những cuộc hẹn mãi mãi không còn cơ hội thực hiện.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng chỉ ra rằng hy vọng đôi khi trở thành một trở ngại. Bởi vì ta cứ bám vào ý nghĩ ngày mai sẽ tốt đẹp hơn nên không dốc trọn tâm ý cho hiện tại. Trong khi đó, sự sống chỉ thực sự diễn ra ở giây phút này. Ngày mai, nếu có, cũng sẽ bắt đầu bằng một hiện tại khác.
Đức Phật dạy rằng quá khứ đã qua, tương lai chưa tới, chỉ có giây phút hiện tại là nơi ta có thể chuyển hóa và xây dựng hạnh phúc. Điều đó không có nghĩa phủ nhận tương lai, mà nhắc nhở rằng tương lai được tạo nên từ từng hành động của hôm nay. Một người mong có sức khỏe nhưng không chăm sóc bản thân ngay bây giờ thì hy vọng ấy sẽ rất mong manh.
Đáng tiếc là nhiều người sống như thể mình đang ở phòng chờ của cuộc đời. Họ làm việc để chờ nghỉ ngơi, tiết kiệm để chờ hưởng thụ, chịu đựng để chờ hạnh phúc. Đến khi nhìn lại, tuổi trẻ đã qua, cha mẹ đã già, con cái đã lớn, còn chính mình thì không nhớ lần cuối cùng cảm nhận niềm vui giản dị là khi nào.
Hạnh phúc thật ra không phải lúc nào cũng là những thành tựu lớn lao. Nó có thể là bữa cơm đủ đầy với gia đình, một buổi sáng còn khỏe mạnh để thức dậy, tiếng cười của con trẻ, một tách trà nóng hay vài phút ngồi yên lặng hít thở. Những điều ấy luôn có mặt, nhưng vì mải nhìn về phía trước nên ta thường đi ngang qua mà không nhận ra.
Điều đó không có nghĩa là từ bỏ ước mơ hay ngừng phấn đấu. Con người vẫn cần mục tiêu để phát triển. Nhưng mục tiêu chỉ thực sự có ý nghĩa khi từng bước đi trên hành trình cũng là những bước chân an vui. Nếu đánh đổi sức khỏe, các mối quan hệ và sự bình an chỉ để chạy theo một ngày mai tưởng tượng, rất có thể khi đến nơi, ta sẽ không còn đủ khả năng tận hưởng.
Người có trí biết dùng hy vọng như một ngọn đèn soi đường chứ không biến nó thành nơi trú ngụ. Họ vẫn lập kế hoạch, vẫn nỗ lực mỗi ngày, nhưng không quên mỉm cười với những gì đang có. Họ hiểu rằng thành công lớn nhất không chỉ là đạt được điều mình muốn, mà còn là không đánh mất hiện tại trong quá trình đi đến đó.
Thực tập chánh niệm chính là đưa mình trở về với giây phút đang sống. Khi rửa chén thì biết mình đang rửa chén. Khi ăn cơm thì thưởng thức từng miếng cơm. Khi trò chuyện với người thân thì thật sự lắng nghe. Những việc tưởng chừng rất bình thường ấy lại là con đường ngắn nhất để chạm vào hạnh phúc.
Có niềm tin và hy vọng là điều đáng quý, nhưng đừng gửi trọn cuộc đời mình vào một ngày mai chưa đến. Hãy để hy vọng trở thành động lực hành động chứ không phải cái cớ để trì hoãn hạnh phúc. Bởi nếu biết sống trọn vẹn hôm nay, biết trân trọng những gì đang hiện hữu, thì ngày mai khi đến sẽ không phải là nơi ta bắt đầu hạnh phúc, mà chỉ là sự tiếp nối của một đời sống vốn đã an vui từ bây giờ và ở đây.
-----
Nguồn: Sống An Vui - Ảnh: Internet
Vạn Phật Đường Hiếu An