Rắn chết trên đường chớ đập chết, giỏ tre không đáy bỏ mang về.
Có những nỗi khổ... vốn đã chết từ lâu. Điều làm ta khổ, đôi khi không phải cuộc đời
Có một lần đọc sách Thiền, mình dừng rất lâu trước một câu nói của Thiền sư Hổ Khưu Thiệu Long:
Rắn chết trên đường chớ đập chết, giỏ tre không đáy bỏ mang về.
Đọc lần đầu, mình thấy... chẳng hiểu gì cả. - Con rắn nào? - Đập là sao? - Giỏ tre không đáy thì mang kiểu gì?
Càng đọc lời giải thích của các bậc thiền sư, mình càng nhận ra, hóa ra "con rắn" ấy không ở ngoài đường. Nó ở trong chính mình.
Ngày trước, mình rất hay đánh nhau với... chính cái đầu của mình. Mỗi khi ai đó làm mình buồn, mình nghĩ mãi. Mỗi khi có chuyện không như ý, mình tìm đủ mọi cách để dẹp cảm xúc đó.
Mình cố gắng "đừng buồn", cố gắng "đừng giận", cố gắng "đừng suy nghĩ nữa" nhưng càng cố thì nó càng hiện lên. Giống như càng bảo mình "đừng nghĩ đến con khỉ", thì hình ảnh con khỉ lại càng xuất hiện rõ hơn.
Sau này đọc đến lời dạy của Thiền sư, mình mới hiểu: Có những thứ... vốn dĩ đã là "con rắn chết" - tức là bản thân nó không có sức mạnh gì cả.
Chỉ vì mình cứ nhặt lên, cứ săm soi, cứ đánh đập, cứ muốn tiêu diệt nó, nên mình mới làm cho nó... sống lại.
Một suy nghĩ tiêu cực vốn chỉ xuất hiện vài giây, một lời nói khó nghe vốn chỉ tồn tại trong khoảnh khắc, một chuyện đã qua vốn dĩ đã là quá khứ nhưng mình lại đem về nhà, đem lên giường, đem vào giấc ngủ, đem sang ngày hôm sau, rồi tự mình nuôi nó lớn dần. Lúc ấy, đâu phải người khác làm mình khổ nữa. Chính mình! Là chính mình!
Có lẽ vì vậy mà Thiền sư mới nói:
"Rắn chết trên đường chớ đập chết."
Đừng mất thời gian đánh nhau với những thứ vốn không thật. Một ý nghĩ chỉ là một ý nghĩ. Một cảm xúc chỉ là một cảm xúc. Nó đến rồi nó đi. Mình chỉ cần biết nó đang có mặt. Không cần xua đuổi. Cũng không cần ôm lấy.
Còn câu sau mình lại càng thích hơn:
"Giỏ tre không đáy bỏ mang về."
Mình hiểu theo cách rất đời thường. Lòng mình cũng nên giống như một chiếc giỏ tre không đáy.
Đi qua bao nhiêu chuyện, bao nhiêu lời khen, bao nhiêu lời chê, bao nhiêu hơn thua, bao nhiêu được mất, thì chúng cứ... rơi xuống. Không giữ lại, không tích chứa, không chất đầy trong lòng. Bởi có những người khổ không phải vì cuộc đời quá nhiều sóng gió mà vì cái "giỏ" trong lòng họ... không bao giờ chịu mở đáy.
Đến tuổi này rồi, tóc cũng đã vài sợi bạc, mình không còn mong một cuộc sống không có phiền não nữa. Mình chỉ mong khi phiền não ghé qua, mình có thể nhận ra được: "À, lại là một con rắn chết!"
Mỉm cười. Đi tiếp. Không đánh nó. Không nuôi nó. Không mang nó về nhà. Có lẽ đó cũng là một cách tự độ lấy mình, không phải bằng cách cố gắng loại bỏ mọi vọng tưởng mà bằng cách thấy rõ chúng chỉ là vọng tưởng.
Khi ánh sáng xuất hiện, bóng tối không cần phải bị xua đuổi. Nó tự tan. Con rắn cũng vậy. Xưa nay, có khi nó chưa từng sống chỉ là mình cứ tưởng nó còn sống... nên mãi sợ hãi mà thôi!
-----
Tác giả: Đặng Minh Nhật - Ảnh: anlac.art
Vạn Phật Đường Hiếu An