Chùa Xà Tón (Xvayton) tọa lạc tại thị trấn Tri Tôn, tỉnh An Giang. Bên cạnh lịch sử lâu đời, kiến trúc cổ kính, chùa Xà Tón còn được biết đến là “ngôi chùa lưu giữ nhiều bộ Kinh lá nhất Việt Nam”.
Chùa Xà Tón tọa lạc tại thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, là ngôi chùa Khmer lâu đời tại đây.
Năm 1986, chùa Xà Tón được Bộ Văn hóa công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Vào năm 2006, Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục công nhận Xvayton là “ngôi chùa lưu giữ nhiều bộ Kinh lá nhất Việt Nam”.
Năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa “Tri thức và kỹ thuật viết chữ kinh lá buông của người Khmer ở hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên” vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.
Trong tiếng Khmer, “xvay” có nghĩa là khỉ còn “ton” là đeo, níu kéo – do ngày xưa vùng đất xung quanh là rừng rậm, hoang vu, khỉ hoang thường xuyên vào chùa, nhà dân, níu kéo người qua đường.
Kinh lá buông của người Khmer ở chùa Xà Tón. (Ảnh: Quốc Phong/Báo Dân tộc và Phát triển)
Theo báo An Giang Online, chùa Xà Tón ban đầu được xây dựng đơn sơ bằng lá và gỗ núi trên nền đất thấp - sau này, nhà chùa và người dân quanh vùng ra sức đào một cái hồ ở phía trước để lấy đất tôn cao nền chùa.
Chùa có các công trình quen thuộc của các chùa Khmer tại vùng Tây Nam Bộ như cổng chùa, chính điện, dãy nhà tăng, tháp…
Chính điện chùa Xà Tón được xây theo hướng Đông Tây, nóc chánh điện nhọn, vươn thẳng lên trời.
Ở góc nóc mái chính điện được trang trí hình tượng thần rắn Naga uốn cong.
Toàn cảnh chánh điện chùa Xà Tón.
Nguồn: Sài Gòn Tiếp Thị - (Ảnh: Huy Bảo)
Vạn Phật Đường Hiếu An